Streszczenie

Osoby w wieku ≥65 lat często korzystają z opieki stomatologicznej dopiero w sytuacjach nagłych, co sprzyja progresji chorób jamy ustnej i zwiększa zakres koniecznego leczenia. Celem niniejszego badania była ocena zależności pomiędzy typem pierwszej wizyty stomatologicznej – profilaktycznej lub interwencyjnej – a wybranymi czynnikami klinicznymi i ogólnozdrowotnymi u pacjentów w wieku ≥65 lat. W tym celu przeprowadzono retrospektywną analizę elektronicznej dokumentacji medycznej pacjentów zgłaszających się po raz pierwszy do Uniwersyteckiej Kliniki Stomatologicznej Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie. Wizyty profilaktyczne obejmowały badanie kontrolne, ocenę stanu jamy ustnej oraz działania zapobiegawcze, natomiast wizyty interwencyjne dotyczyły leczenia zachowawczego, endodontycznego, ekstrakcji oraz innych procedur wykonywanych w odpowiedzi na istniejący problem kliniczny. Analizowano wiek pacjentów, liczbę zachowanych zębów, liczbę chorób przewlekłych, palenie tytoniu oraz płeć, wykorzystując statystykę opisową, jednoczynnikową analizę wariancji oraz model drzewa decyzyjnego. Do analizy włączono 361 pacjentów, w tym 138 kobiet; palenie tytoniu zadeklarowało 50 osób. Średnia liczba zachowanych zębów wynosiła 18,39 ± 7,44, a 34 osoby (9,4%) były bezzębne. Pacjenci zgłaszający się na wizyty interwencyjne byli istotnie starsi, posiadali mniejszą liczbę zachowanych zębów oraz charakteryzowali się większym obciążeniem chorobami przewlekłymi w porównaniu z osobami zgłaszającymi się profilaktycznie, natomiast płeć i palenie tytoniu nie różnicowały istotnie charakteru wizyty. Analiza drzewa decyzyjnego wskazała liczbę zachowanych zębów jako najsilniejszy predyktor typu wizyty, a kolejnymi czynnikami różnicującymi były wiek oraz wielochorobowość. Uzyskane wyniki potwierdzają, że wiek, liczba zachowanych zębów oraz obciążenie chorobami przewlekłymi w istotny sposób determinują sposób korzystania z opieki stomatologicznej przez osoby starsze i mogą stanowić podstawę do wczesnej identyfikacji pacjentów wymagających intensywniejszego nadzoru i ukierunkowanych działań profilaktycznych.

Praca wygłoszona w ramach IV Konferencji Stomatologicznej Wydziału Stomatologii Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie, Szczecin 11-12 grudnia 2025 r., sesja studenckich kół naukowych

Piśmiennictwo

1. United Nations, Department of Economic and Social Affairs. World Population Ageing 2019. New York: United Nations; 2020. Online: https://digitallibrary.un.org/record/3907988/files/WorldPopulationAgeing2019-Report.pdf.
2. Główny Urząd Statystyczny. Rocznik Demograficzny 2020. Warszawa: GUS; 2020. Online: https://stat.gov.pl/en/topics/statistical-yearbooks/statistical-yearbooks/demographic-yearbook-of-poland-2020,3,14.html.
3. Peres MA, Macpherson LMD, Weyant RJ i wsp. Oral diseases: a global public health challenge. Lancet. 2019; 394(10194): 249-260.
4. Dibello V, Zupo R, Sardone R, i wsp. Oral frailty and its determinants in older age: a systematic review. Lancet Healthy Longev. 2021; 2(8): e507-520.
5. Patel J, Wallace J, Doshi M i wsp. Oral health for healthy ageing. Lancet Healthy Longev. 2021; 2(8): e521-527.
6. Brennan DS, Spencer AJ, Roberts-Thomson KF. Tooth loss, chewing ability and quality of life. Qual Life Res. 2008; 17(2): 227-235.
7. Allen F, Tsakos G. Challenges in oral health research for older adults. Gerodontology. 2024; 41(1): 2-8.
8. Liu WY, Chuang YC, Chien CW i wsp. Oral health diseases among the older people: a general health perspective. J Mens Health. 2021; 17(1): 7-15.
9. Janto M, Iurcov R, Daina CM i wsp. Oral health among elderly, impact on life quality, access of elderly patients to oral health services and methods to improve oral health: a narrative review. J Pers Med. 2022; 12(3): 372.
10. Konopka T, Dembowska E, Pietruska M i wsp. Periodontal status and selected parameters of oral condition of Poles aged from 65 to 74 years Przegl Epidemiol. 2015; 69(3): 643-647.
11. Mehr K, Olszanecka-Glinianowicz M, Chudek J i wsp. Dental status in the Polish senior population and its correlates—results of the national survey PolSenior. 2018; 35(4): 398-406.
12. Dąbrowski W, Jagiełło K, Mossakowska M i wsp. Evaluating changes in dental status among Polish older adults over a decade: a comparative analysis of PolSenior (2009) and PolSenior2 (2019) surveys. Dent Med Probl. 2025; 62(1): 23-30.
13. Leung KC, Chu CH. Dental care for older adults. Int J Environ Res Public Health. 2022; 20(1): 214.
14. Listl S, Galloway J, Mossey PA i wsp. Global economic impact of dental diseases. J Dent Res. 2015; 94(10): 1355-1361.
15. Haworth S, Shungin D, Kwak SY i wsp. Tooth loss is a complex measure of oral disease: determinants and methodological considerations. Community Dent Oral Epidemiol. 2018; 46(6): 555-562.
16. Komiyama T, Ohi T, Miyoshi Y i wsp. Number of teeth and functional disability in community-dwelling older adults. 2025; 42(1): 86-92.