Leczenie interdyscyplinarne zęba siecznego bocznego szczęki z otwartym wierzchołkiem i bruzdą podniebienno-dziąsłową typu 2 – opis przypadku (4-letnia obserwacja)

Chandekar S, Singh S, Kulkarni G, Sekhar P. Combined Management for Maxillary Lateral Incisor With Open Apex and Type 2 Palatogingival Groove-A Case Report (4-Year Follow-Up). Case Rep Dent. 2026 Jul 28;2026:9503936.

W pracy opisano przypadek interdyscyplinarnego le­czenia zęba siecznego bocznego górnego z szerokim otworem wierzchołkowym, zapalną zmianą około­wierzchołkową oraz rowkiem podniebienno-dziąsło­wym penetrującym do 1/3 długości korzenia.

Do Zakładu Stomatologii Zachowawczej i En­dodoncji zgłosiła się 27-letnia kobieta z powodu bólu zlokalizowanego w obrębie odcinka przednie­go szczęki. Pacjentka poinformowała, że 15 lat temu doznała urazu tej okolicy twarzy. W badaniu we­wnątrzustnym stwierdzono przebarwioną koronę zęba 12. Ząb był bolesny podczas pionowego opuki­wania, reakcja miazgi na prąd faradyczny była ujem­na. Korona zęba była w pełni zachowana, nie stwier­dzono ubytków zarówno próchnicowego, jak i nie­próchnicowego pochodzenia. Wyrostek zębodołowy nie był tkliwy podczas palpacji; nie zarejestrowa­no też przetoki. Sondowanie rowka dziąsłowego wy­kazało od strony podniebiennej obecność kieszeni przyzębnej o głębokości 5 mm, co powiązano z obec­nością rowka podniebienno-dziąsłowego penetrują­cego do 1/3 długości korzenia. Zdjęcie rentgenow­skie wewnątrzustne oraz badanie CBCT wykazały resorpcję wierzchołka korzenia oraz obecność zmia­ny zapalnej okołowierzchołkowej. Pacjentkę poinfor­mowano o różnych możliwościach leczenia, uzysku­jąc pisemną zgodę na zaproponowany plan leczenia. Dodatkowo uzyskano zgodę na opublikowanie zgro­madzonej dokumentacji.

Leczenie rozpoczęto od stworzenia dostępu do jamy zęba. Długość roboczą określoną metodą en­dometryczną (Colten CanalPro Apex Locator, Col­tène/Whaledent, Szwajcaria) potwierdzono radiolo­gicznie. Kanał opracowano przyszczytowo do roz­miaru 120. W trakcie jego poszerzania stosowano ob­fite płukanie 5% roztworem podchlorynu sodu i 17% EDTA. Następnie po osuszeniu kanału założono do jego światła nietwardniejący preparat wodorotlenko­wo-wapniowy na 7 dni, a w dalszej kolejności kanał wypełniono za pomocą indywidualnie wykonanego ćwieka gutaperkowego stosując kondensację bocz­ną na ciepło. Koronę zęba odbudowano za pomocą materiału złożonego LUNA Nano Hybrid (Southern Dental Industries [SDI], Bayswater, Australia).

Po trzech dniach od wypełnienia kanału i odbudo­wy korony wykonano zabieg chirurgiczny. W znie­czuleniu miejscowym odwarstwiono płat dziąsło­wo-okostnowy i po odsłonięciu kości wypreparo­wano w niej okienko na wysokości wierzchołka ko­rzenia zęba. Zmienione zapalnie tkanki wyłyżecz­kowano i przekazano do badania histopatologiczne­go, a w korzeniu wypreparowano wstecznie ubytek o głębokości 3 mm z użyciem końcówki ultradźwię­kowej i odpowiednich narzędzi (Woodpecker, Chi­ny). Następnie prawidłowość wykonania tego zabie­gu potwierdzono zdjęciem rentgenowskim i przystą­piono do założenia wypełnienia. Kanał wstecznie za­mknięto hydraulicznym cementem krzemianowo­-wapniowym (MTA; Angelus Repair HP, Brazylia), który skondensowano za pomocą upychadła. Rowek podniebienno-dziąsłowy wypreparowano za pomo­cą wiertła diamentowego osadzonego w kątnicy mi­krosilnika i wypełniono światłoutwardzalnym ce­mentem szkło-jonomerowym (GC Type-9 GIC, Japo­nia). Krwawienie opanowano za pomocą preparatu Botroclot (Topical Solution, Juggat Pharma, Indie), a następnie zreponowany płat zszyto za pomocą od­powiednich nici (Ethicon, Johnson & Johnson Med­Tech, Indie). W celu oceny wstecznie wypełnione­go kanału wykonano zdjęcie rentgenowskie. Szwy zdjęto po tygodniu. Po 3 tygodniach w celu zama­skowania przebarwienia wykonano koronę prote­tyczną pełnoceramiczną. Badanie kontrolne prze­prowadzone po 4 latach od zabiegu wykazało pra­widłowy stan tkanek przyzębia okołowierzchołko­wego i brzeżnego.

KOMENTARZ

Rowek podniebienno-dziąsłowy (ang.: palato-gingi­val groove) to relatywnie rzadka anomalia rozwojo­wa zębów. Zaburzenie to dotyczy przede wszystkim zęba siecznego bocznego szczęki, rzadziej przyśrod­kowego (1-4). Przybiera formę bruzdy umiejscowio­nej na powierzchni podniebiennej korony zęba, naj­częściej dystalnie od dobrze rozwiniętego guzka. Bruzda przekracza z reguły połączenie szkliwno­-cementowe i przechodzi na powierzchnię podnie­bienną korzenia kończąc się w różnej odległości od jego wierzchołka. W zależności od rozległości row­ka Gu i wsp. (2) w 2011 r. przedstawili klasyfikację uwzględniającą 4 stopnie. Zgodnie z tą klasyfikacją stopień 0 oznacza brak rowka na powierzchni ko­rzenia. Jeśli rowek występuje, ale dotyczy wyłącz­nie koronowej części korzeni, to klasyfikuje się go jako 1. Natomiast gdy penetruje bardziej w kierun­ku wierzchołka (poza część koronową korzenia), to klasyfikuje się go jako 2 (rowek płytki) lub 3 (rowek głęboki) (ryc. 1).

Jak już wspomniano ta anomalia występuje sto­sunkowo rzadko. Everett i wsp. (3) stwierdzili ro­wek w przypadku 2,8% zębów siecznych bocznych szczęki, podczas gdy Withers i wsp. (4) wykazali obecność tego zaburzenia przypadku 2,3% zębów siecznych szczęki (w przypadku 4,4% zębów bocz­nych szczęki i 0,28% zębów siecznych przyśrodko­wych). Natomiast Kogon i wsp. (5) poddając ocenie 3168 usuniętych zębów siecznych szczęki zaobser­wowali rowek w przypadku 3,4% zębów siecznych przyśrodkowych i 5,6% zębów siecznych bocznych szczęki. Ciekawe badania przeprowadzili Mazzi­-Chevez i wsp. (6), którzy dokonali oceny anatomii 150 zębów siecznych przyśrodkowych, zębów siecz­nych bocznych i kłów szczęki za pomocą mikroto­mografii komputerowej. W cytowanych badaniu ro­wek stwierdzono w przypadku 2% zębów siecznych przyśrodkowych centralnych i 4% zębów siecznych bocznych.

Rowek podniebienno-dziąsłowy bardzo często jest przyczyną patologii tkanek przyzębia i jeśli nie jest leczony może doprowadzić do znacznej ich destruk­cji skutkując ostatecznie utratą zęba. Dlatego jak naj­szybciej należy zdiagnozować patologię i zastosować odpowiednie leczenie.

W prezentowanym przypadku rowek podnie­bienno-dziąsłowy dotyczył zęba siecznego boczne­go szczęki. Przyczyną wdrożenia leczenia nie była jednak ta anomalia, tylko przebarwienie korony spo­wodowane martwicą miazgi na skutek urazu. Po­nieważ uraz, który doprowadził do utraty żywotno­ści miazgi miał miejsce w okresie rozwojowym, ko­rzeń nie był w pełni ukształtowany (szeroki otwór wierzchołkowy). Potwierdziło to zdjęcie rentgenow­skie, na którym stwierdzono także obecność rozle­głej zmiany okołowierzchołkowej (zapalnej). Podjęto decyzję o wdrożeniu leczenia polegającego na opra­cowaniu kanału i jego wypełnieniu, a następnie na wyłuszczeniu zmiany zapalnej i wykonaniu resek­cji wierzchołka ze wstecznym wypełnieniem. W mo­jej ocenie można było rozważyć zabieg apeksyfika­cji z zamknięciem kanału korkiem z materiału bioak­tywnego i odroczenie zabiegu chirurgicznego w celu sprawdzenia, czy zmiana zapalna ulegnie wygojeniu i dopiero w przypadku braku gojenia wdrożenie le­czenia chirurgicznego.

W prezentowanym przypadku dokonano także opracowania i wypełnienia rowka podniebienno­-dziąsłowego. Zabieg wykonano z innego dojścia aniżeli resekcję wierzchołka. Decyzja ta była jak najbardziej zasadna. Obecność zagłębienia w obrę­bie korony i korzenia sprzyja zaleganiu płytki na­zębnej, co ostatecznie prowadzi do destrukcji przy­zębia. W przypadku rowka podniebienno-dziąsło­wego i kieszonki przyzębnej lepiej rokuje wypełnie­nie bruzdy hydraulicznym cementem krzemianowo­-wapniowym, a nie cementem szkło-jonomerowym i wdrożenie regeneracji przyzębia, choć jak wynika z opisu po okresie czterech lat od zabiegu stwierdzo­no jednak pełną odbudowę uszkodzonych tkanek.