Od stanów zapalnych przyzębia do ewolucji ludzkiego mózgu?
Nowe badania naukowców z Uniwersytetu Witwatersrand w Republice Południowej Afryki wskazują, że choroby dziąseł oraz zmiany w budowie twarzy mogą mieć istotny wpływ na ewolucję, która ostatecznie doprowadziła do powstania współczesnego człowieka.
Według badaczy, istnieje prawdopodobny związek między utratą kości wyrostka zębodołowego u przedstawicieli rodzaju *Homo*, a zmianami ewolucyjnymi prowadzącymi do człowieka współczesnego. Zwykle postrzegamy choroby jako zjawiska destrukcyjne, ale w tym przypadku paradontoza mogła przyczynić się do biologicznych zmian, które wspierały rozwój człowieka.
Ripamonti zauważa, że aby zrozumieć przejście od chorób dziąseł do rozwoju ludzkiej inteligencji, należy przypatrzeć się czaszkom naszych przodków sprzed pojawienia się człowieka. Czaszki te były solidnej konstrukcji, z potężnymi szczękami, grubymi mięśniami twarzy i dużymi zębami przystosowanymi do miażdżenia i rozdrabniania jedzenia, takiego jak jadalne korzenie.
Efekt kuli śnieżnej pokonuje bariery anatomiczne
Chociaż taka budowa umożliwiała żucie twardych roślin, tworzyła zwartą strukturę wokół mózgu, która ograniczała jego wzrost. Naukowcy zakładają, że przewlekła choroba dziąseł, prowadząca do znacznej utraty kości wyrostka zębodołowego, mogła zainicjować efekt domino, łamiąc tę anatomiczną barierę. Badania sugerują, że losowe mutacje genów wpływających na wymiary zębów powodowały zmniejszenie rozmiarów koron zębowych w toku ewolucji hominidów. Mniejsze korony w dalszym ciągu efektywne podczas żucia przyczyniły się także do redukcji rozmiarów mięśni twarzy odpowiedzialnych za ruchy żuchwy.
W miarę jak maleje zapotrzebowanie na siłę potrzebną do żucia, duże mięśnie twarzy zaczynają maleć. Zmiany genetyczne powodują stopniowe zmniejszanie się koron zębów; choć generują one mniejszą siłę nacisku, nadal pozwalają na sprawne żucie i przeżycie.
Badanie to łączy w sobie stomatologię, osteologię i antropologię, potencjalnie dostarczając odpowiedzi na pytanie, dlaczego nasze szczęki zaczęły się zmniejszać, zanim nasze mózgi uległy powiększeniu – piszą autorzy.
Źródło:
https://www.zm-online.de/news/detail/hat-parodontitis-uns-zum-menschen-gemacht
Ripamonti U, Roden LC, Hoffman J. Ewolucja czaszkowo-twarzowa i utrata kości pęcherzykowej: lekcja od homininów. J Craniofac Surg. 2026 Maj 1;37(5):1302-1307. doi: 10.1097/SCS.0000100000012390. Pub 2026 Sty 8. PMID: 41505262.
Foto: Canva
