Resorpcja może stanowić zjawisko zarówno fizjologiczne, jak i patologiczne o różnorodnej etiologii, w trakcie którego dochodzi do utraty zębiny, cementu lub kości. Częstymi przyczynami resorpcji zewnętrznej korzenia (ERR) są urazy mechaniczne lub zapalenia tkanek okołowierzchołkowych, jednakże spotyka się również resorpcję wywołaną obecnością zęba zatrzymanego. W początkowych etapach resorpcja pozostaje często bezobjawowa, a nieleczona może doprowadzić do utraty zęba.

Opisany przypadek kliniczny dotyczy 14-letniej pacjentki z zatrzymanym zębem 15. Po wykonaniu CBCT zdiagnozowano zaawansowaną resorpcję zewnętrzną w środkowej części korzenia podniebiennego zęba 16 wywołaną naciskiem zatrzymanego zęba 15. Spośród kilku opcji leczniczych podjęto decyzję o ekstrakcji zatrzymanego zęba 15 oraz o bezpośrednim przykryciu miazgi zęba 16. Po uzyskaniu pisemnej zgody opiekunów pacjentki przystąpiono do zabiegu. W znieczuleniu nasiękowym 4% artykainą z epinefryną 1 : 100 000 odwarstwiono płat śluzówkowo-okostnowy, aby uzyskać dostęp do zatrzymanego zęba 15, który następnie usunięto. Po ekstrakcji uwidoczniono środkową część kanału oraz odsłoniętą przez resorpcję miazgę zęba 16, która nieznacznie krwawiła. Po przepłukaniu roztworem 0,9% NaCl miazgę uciśnięto sterylnym wacikiem, aby zahamować krwawienie. Następnie odsłoniętą miazgę usunięto ultradźwiękową końcówką, a zagłębienie w obrębie korzenia wypełniono preparatem Bioceramic iRoot BP Plus (Innovative BioCeramix, Kanada). W kolejnym etapie do ubytku kostnego zaaplikowano skoncentrowane czynniki wzrostu (CGF) odwirowane z krwi żylnej pacjentki. Zreponowano utworzony płat śluzówkowo-okostnowy i założono szwy nieresorbowalne, które usunięto po 7 dniach od zabiegu. Po miesiącu od zabiegu wykonano zdjęcie rentgenowskie okolicy usuniętego zęba 15, na którym stwierdzono wzrost gęstości kości w tym regionie. Po 12 miesiącach na CBTC zaobserwowano blaszkę podniebienną przy zębie 16 o nienaruszonej ciągłości oraz szczelnie założony w kanale podniebiennym zęba 16 materiał iRoot BP Plus, który nie uległ przemieszczeniu. Klinicznie ząb 16 wykazywał prawidłową reakcję na test opukiwania oraz test elektryczny. Pacjentka wyraziła satysfakcję z efektów leczenia oraz zadeklarowała chęć dokończenia leczenia ortodontycznego.

CBCT wraz ze zdjęciami radiologicznymi dwuwymiarowymi stanowią złoty standard w diagnostyce resorpcji zewnętrznej korzenia. W opisanym przypadku badania obrazowe pozwoliły zakwalifikować resorpcję jako zaawansowaną, wywołaną naciskiem zatrzymanego sąsiedniego zęba. Przed rozpoczęciem leczenia odrzucono opcję usunięcia wierzchołkowego fragmentu korzenia podniebiennego ze względu na dysproporcję między wielkością korony a pozostałą częścią korzenia podniebiennego zęba 16, ponieważ mogłoby to w przyszłości pogorszyć warunki utrzymania zęba w kości. Z tego względu zdecydowano o usunięciu miazgi jedynie z jamy resorpcyjnej, po czym odbudowano utracony fragment korzenia materiałem iRoot BP Plus, który jest biokompatybilny, antybakteryjny i szczelny. Materiał iRoot BP Plus wraz ze skoncentrowanymi czynnikami wzrostu (CGF) wykazują działanie synergistyczne przeciwzapalne, co stanowiło argument za ich łącznym użyciem.

Powyższy przypadek kliniczny demonstruje skuteczność leczenia biologicznego miazgi w zębach z zaawansowaną resorpcją zewnętrzną korzenia, co umożliwiło utrzymanie bezobjawowego zęba 16 w jamie ustnej. W przypadku opisanej strategii leczniczej koniecznie należy uwzględnić wiek pacjenta oraz stadium rozwojowe zęba. Czynniki te warunkują zdolności regeneracyjne miazgi, a co za tym idzie – przekładają się na powodzenie terapii. Na chwilę obecną trudno jest określić długoterminową skuteczność opisanej metody leczenia ERR ze względu na krótki okres prowadzenia obserwacji.

lek. dent. Joanna Kuśmierek

Zakład Stomatologii Interwencyjnej Uniwersytetu Medycznego w Lublinie

 

W opisanym przypadku zastosowano dość ciekawe rozwiązanie. Nie podjęto decyzji o amputacji korzenia podniebiennego, lecz po wycięciu fragmentu miazgi zastosowano przykrycie materiałem bioaktywnym pozostawionej w zębie miazgi. Dzięki tej procedurze zachowano żywą miazgę zarówno w komorze i kanałach policzkowych oraz prawdopodobnie w części wierzchołkowej korzenia podniebiennego. Używam określenia prawdopodobnie, ponieważ zbadanie stanu miazgi w tej części korzenia jest niemożliwe. O zachowaniu żywotności może świadczyć brak dolegliwości bólowych oraz niebudzący zastrzeżeń prawidłowy stan przyzębia wierzchołkowego przy tym korzeniu.

Wydaje się, że zastosowany sposób leczenia okazał się skuteczny ze względu na młody wiek pacjentki, bogatą w komórki miazgę, dobrze unaczynioną dzięki szerokim otworom wierzchołkowym. Pozostawiona w komorze miazga, mimo odcięcia dopływu krwi poprzez kanał podniebienny była nadal odżywiana poprzez kanały policzkowe. Jeśli opisana metodę zastosowano by w przypadku zęba jednokanałowego, to z całą pewnością miazga pozostawiona w komorze zęba, ze względu na brak dopływu krwi, uległaby obumarciu.

W prezentowanym przypadku do przykrycia miazgi użyto hydraulicznego cementu krzemianowo-wapniowego w postaci gotowej pasty. Uważam to za dobry wybór, gdyż cementy w takiej postaci są bardziej odporne na wypłukiwanie niż preparaty typu MTA czy Biodentine. Wiążą szybciej, choć użyty w tym przypadku cement jest również dostępny w wersji fast-setting, który wiążę jeszcze szybciej niż konwencjonalna formuła.

Po roku oceniono efekty leczenia. Jest to stosunkowo krótki okres kontrolny, dlatego konieczne jest przeprowadzenie dalszych badań w celu oceny długoterminowego rezultatu leczenia.

 

prof. dr hab. n. med. Mariusz Lipski
Katedra i Zakład Stomatologii przedklinicznej i Endodoncji Przedklinicznej PUM w Szczecinie

Zdjęcie na stronę tytułową: Side View On Kid Girl Listening To Female Dentist, Having Talk About Teeth Treatment — Stock Photo © romanchazov27 #543226032