Regeneracja kości jest złożonym procesem biologicznym, obejmującym następujące po sobie fazy zapalne, angio-mezenchymalne, kostnienia i przebudowy. Zakłócenie tych etapów może prowadzić do niepowodzenia gojenia. W ostatnich latach coraz większe zainteresowanie budzi terapia laserem niskiej mocy (Low-level laser therapy, LLLT), aktualnie określana jako fotobiomodulacja (photobiomodulation, PBM), która dzięki modulacji aktywności komórkowej może wspomagać procesy naprawcze tkanki kostnej. Celem pracy jest przegląd aktualnych danych dotyczących zastosowania PBM w regeneracji kości oraz przedstawienie znaczenia klinicznego fotobiomodulacji na przykładzie autotransplantacji zęba. Przeprowadzono analizę danych z piśmiennictwa dotyczących wpływu PBM na osteogenezę, angiogenezę i różnicowanie komórek macierzystych uzupełnioną o opis przypadku klinicznego autotransplantacji zęba trzonowego żuchwy z jednoczasowym zastosowaniem fotobiomodulacji za pomocą lasera diodowego o długości fali 635 nm. W piśmiennictwie podaje się, że PBM zwiększa aktywność mitochondrialną, redukuje stres oksydacyjny oraz indukuje ekspresję czynników związanych z osteogenezą i angiogenezą. Fotobiomodulacja wspiera proliferację komórek, mineralizację kości oraz różnicowanie osteogenne mezenchymalnych komórek macierzystych (MSC). Badania kliniczne potwierdzają większą gęstość mineralną i dojrzewanie tkanki kostnej w osteogenezie dystrakcyjnej u pacjentów poddanych PBM. Autotransplantacja zębów pozostaje wartościową metodą rekonstrukcyjną, szczególnie w przypadku młodych pacjentów, jako że umożliwia zachowanie wymiarów kości i więzadła ozębnej. PBM stanowi obiecujące narzędzie wspomagające regenerację tkanki kostnej dzięki stymulacji angiogenezy, osteogenezy i proliferacji komórkowej. Jej zastosowanie w procedurach chirurgicznych jamy ustnej, w tym autotransplantacji zęba, może przyczyniać się do poprawy wyników leczenia oraz skrócenia czasu gojenia.

Hasła indeksowe: fotobiomodulacja (PBM), terapia laserowa niskoenergetyczna (LLLT), osteogeneza, autotransplantacja

Key words: photobiomodulation (PBM), low-level laser therapy (LLLT), osteogenesis, autotransplantation

1. Zhang R, Qu J. The mechanisms and efficacy of photobiomodulation therapy for arthritis: a comprehensive review. Int J Mol Sci. 2023; 24(18): 14293.
2. Shivappa P, Basha S, Biswas S i wsp. From light to healing: photobiomodulation therapy in medical disciplines. J Transl Med. 2025; 23(1): 1430.
3. Frankowski DW, Ferrucci L, Arany PR i wsp. Light buckets and laser beams: mechanisms and applications of photobiomodulation (PBM) therapy. 2025; 47(3): 2777-2789.
4. Lawrence J, Sorra K. Photobiomodulation as medicine: low-level laser therapy (LLLT) for acute tissue injury or sport performance recovery. J Funct Morphol Kinesiol. 2024; 9(4): 181.
5. Berni M, Brancato AM, Torriani C i wsp. The role of low-level laser therapy in bone healing: systematic review. Int J Mol Sci. 2023; 24(8): 7094.
6. Pinheiro AL, Gerbi ME. Photoengineering of bone repair processes. Photomed Laser Surg. 2006; 24(2): 169-178.
7. Khadra M, Lyngstadaas SP, Haanaes HR i wsp. Effect of laser therapy on attachment, proliferation and differentiation of human osteoblast-like cells cultured on titanium implant material. 2005; 26(17): 3503-3509.
8. Kara C, Çelen K, Dede FÖ i wsp. Is periodontal disease a risk factor for developing severe Covid-19 infection? The potential role of Galectin-3. Exp Biol Med (Maywood). 2020; 245(16): 1425-1427.
9. Kheiri A, Amid R, Kheiri L i wsp. Effect of low-level laser therapy on bone regeneration of critical-size bone defects: a systematic review of in vivo studies and meta-analysis. Arch Oral Biol. 2020; 117: 104782.
10. Hamblin MR. Mechanisms and applications of the anti-inflammatory effects of photobiomodulation. AIMS Biophys. 2017; 4(3): 337-361.
11. Lee G, Kim B, Ko Y i wsp. Regulation of RANKL-induced osteoclastogenesis by 635-nm light-emitting diode irradiation via HSP27 in bone marrow-derived macrophages. Photomed Laser Surg. 2017; 35(2): 78-86.
12. Kulkarni S, Meer M, George R. Efficacy of photobiomodulation on accelerating bone healing after tooth extraction: a systematic review. Lasers Med Sci. 2019; 34(4): 685-692.
13. Çakir-Özkan N, Bereket C, Arici N i wsp. The radiological and stereological analysis of the effect of low-level laser therapy on the mandibular midline distraction osteogenesis. J Craniofac Surg. 2015; 26(7): e595-e599.
14. Wang L, Liu C, Song Y i wsp. The effect of low-level laser irradiation on the proliferation, osteogenesis, inflammatory reaction, and oxidative stress of human periodontal ligament stem cells under inflammatory conditions. Lasers Med Sci. 2022; 37(9): 3591-3599.
15. Dokova AF, Lee JY, Mason M i wsp. Advancements in tooth autotransplantation. J Am Dent Assoc. 2024; 155(6): 475-483.
16. Kakde K, K R. Tooth autotransplantation as an alternative biological treatment: a literature review. 2022; 14(10): e30491.
17. Tan BL, Tong HJ, Narashimhan S i wsp. Tooth autotransplantation: an umbrella review. Dent Traumatol. 2023; 39 (Suppl 1): 2-29.
18. Bai J, Li L, Kou N i wsp. Low level laser therapy promotes bone regeneration by coupling angiogenesis and osteogenesis. Stem Cell Res Ther. 2021; 12(1): 432.
19. Adamska P, Pylińska-Dąbrowska D, Stasiak M i wsp. Tooth autotransplantation, autogenous dentin graft, and growth factors application: a method for preserving the alveolar ridge in cases of severe infraocclusion – a case report and literature review. J Clin Med. 2024; 13(13): 3902.
20. Tan BL, Tong HJ, Narashimhan S i wsp. Tooth autotransplantation: an umbrella review. Dent Traumatol. 2023; 39 Suppl 1: 2-29.

Źródło zdjęcia: