[Moharir AN, Akkottillam M, Bhagat S, Pagare V, Hakkepatil A, Bagde H. Enamel Pearls: A Culprit of Localised Periodontitis. J Pharm Bioallied Sci. 2025 Jun;17(Suppl 2):S2007-S2009.]

 

Perły szkliwne stanowią ektopowe zmiany występujące najczęściej na powierzchni korzeni trzecich zębów trzonowych żuchwy. Radiologicznie zmiany prezentują się jako gładkie zacienienia rzutujące się na część korzenia lub korony zdrowych zębów. Dotychczas opisano trzy rodzaje tych struktur:

• prawdziwe perły szkliwne składające się jedynie ze szkliwa,
• perły złożone ze szkliwa i zębiny,
• perły szkliwno-zębinowe z miazgą pochodzącą z komory zęba bądź z jego kanału.

W wyniku akumulacji płytki nazębnej na powierzchni pereł szkliwnych, tworzy się stan zapalny, który uszkadza przyczep łącznotkankowy zęba i przyczynia się do powstania zlokalizowanego zapalenia przyzębia.

Opis przypadku klinicznego dotyczy 45-letniej kobiety, która zgłosiła się do Poradni Periodontologii z powodu bólu zębów bocznych w czwartej ćwiartce żuchwy. Badanie wewnątrzustne ujawniło niewystarczającą higienę jamy ustnej, próchnicę zęba 17 oraz ruchomość I stopnia zęba 46 wraz z III stopniem zajęcia furkacji. Obraz radiologiczny ujawnił znaczną utratę kości w rejonie korzenia dystalnego zęba 46, na który rzutowały się zacienienia odpowiadające perłom szkliwnym. Test żywotności miazgi zęba 46 był negatywny.

Plan leczenia obejmował skaling wraz z wygładzeniem powierzchni korzeni zęba oraz instruktażem higieny jamy ustnej. Po leczeniu kanałowym zęba 46, wykonano jego hemisekcję dzięki obecności odpowiedniego poziomu kości wokół korzeni mezjalnych. Wykonano zabieg płatowy, podczas którego wykryto perły szkliwne w środkowej i wierzchołkowej części korzenia dystalnego zęba 46. Również z powierzchni korzenia mezjalnego usunięto perły szkliwne. Pacjentce przekazano zalecenia pozabiegowe oraz przepisano antybiotyk i leki przeciwbólowe. Wizyta kontrolna, na której usunięto szwy, odbyła się po tygodniu.

Perły szkliwne, w zależności od źródeł, występują najczęściej w dolnych trzecich lub pierwszych zębach trzonowych. Są rzadko spotykane w rejonie zębów przedtrzonowych lub zębów przednich. Ich preferowaną lokalizacją jest furkacja korzeni, która stanowi powierzchnię wklęsłą. Obecność pereł szkliwnych wiąże się z późnym stadium zapalenia przyzębia w obrębie zębów trzonowych, ponieważ więzadła ozębnej słabo łączą się z ich powierzchnią.

Diagnoza i leczenie pereł szkliwnych pozostają niezbędne w celu wydłużenia bytności zęba w jamie ustnej. Występowanie naturalnych tworów takich jak perły szkliwne na powierzchni zęba przekłada się na progresję choroby oraz na reakcję na wdrożone leczenie. 

 

lek. dent. Joanna Kuśmirek

Zakład Stomatologii Interwencyjnej Uniwersytetu Medycznego w Lublinie

 

 

Przedstawiony powyżej artykuł opisuje przypadek pacjentki, która zgłosiła się do stomatologa z powodu ruchomości pierwszego zęba trzonowego żuchwy. Zdjęcie rentgenowskie wykazało znaczną destrukcję kości przy korzeniu dalszym oraz zacienienia odpowiadające perłom szkliwnym. Ponieważ miazga zęba obumarła przed wdrożeniem leczenia periodontologicznego zdecydowano się na leczenie endodontyczne. W celu usunięcia pereł szkliwnych odsłonięto korzenie. Ze względu na znaczną destrukcję kości przy korzeniu dalszym podjęto decyzje o jego usunięciu; w przypadku korzenia bliższego usunięto jedynie perły szkliwne.

Opisany przypadek potwierdza fakt, że niektóre wady anatomiczne mogą być przyczyną choroby przyzębia. Oczywiście zazwyczaj sprzyjają odkładaniu płytki nazębnej – i taki jest właśnie patomechanizm. Choć w przypadku pereł szkliwnych uważa się, że obecność szkliwa na powierzchni korzenia utrudnia powstanie przyczepu łącznotkankowego (1).

Po stwierdzeniu obecności pereł szkliwnych ważne jest szybkie wdrożenie leczenia, gdy utarta kości jest niewielka. Wówczas jest duża szansa na zachowanie zęba w jamie ustnej. Dlatego kluczowa jest diagnostyka rentgenowska i czujność lekarza. Jeśli pantomogram czy zdjęcie zębowe jest niewystarczające do zdiagnozowania nieprawidłowości, zawsze można wykonać badanie tomograficzne, które powinno być rozstrzygające. Perły szkliwne należy różnicować z kamieniem poddziąsłowym, nawisającym brzegiem wypełnienia przyszyjkowego oraz zębiniakiem miazgi. Istotna jest także lokalizacja zmian. Perły szkliwne najczęściej dotyczą pierwszych i trzecich zębów trzonowych, choć w piśmiennictwie opisano również występowanie pereł szkliwnych na powierzchni korzeni zębów przednich i przedtrzonowych. Jeśli występują na zębach trzonowych, to umiejscawiają się najczęściej w rozwidleniu korzeni. Na szczęście patologia ta występuje stosunkowo rzadko. Analiza 8854 usuniętych trzonowców wykazała perły szkliwne w 2,28% przypadków (2). Były to najczęściej zęby trzonowe szczęki, głównie trzecie, choć w innym badaniu stwierdzono występowanie pereł głównie na powierzchni korzeni pierwszego zęba trzonowego żuchwy. Mężczyźni okazali się bardziej predysponowani do wystąpienia tej wady (6,6%) w porównaniu do kobiet (3,9%) (3). 

Oczywiście relatywnie często nie ma potrzeby wdrożenia leczenia. Perły szkliwne zlokalizowane np. w części wierzchołkowej korzenia, rzadko powodują powikłania ze strony przyzębia i wymagają jedynie obserwacji.

 

prof. dr hab. n. med. Mariusz Lipski

Katedra i Zakład Stomatologii Przedklinicznej PUM w Szczecinie