Stomatolog w Kosmosie

Stomatolog w Kosmosie

Kamil Kosko to jedyny w Polsce student stomatologii, który przebywał w stacji kosmicznej. W habitacie LUNARES poszukiwał odpowiedzi na pytanie, jak warunki marsjańskie i księżycowe wpływają na zdrowie jamy ustnej astronautów. Podzielił się z nami wrażeniami z tej kosmicznej przygody.

Jako członek Studenckiego Koła Naukowego przy Samodzielnej Pracowni Propedeutyki i Fizykodiagnostyki Stomatologicznej Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie zostałem zakwalifikowany przez firmę Space Garden do udziału w symulowanym locie na Księżyc. Wszedłem w skład międzynarodowej załogi misji kosmicznej LEARN i zamieszkałem wraz z innymi astronautami w ziemskim odpowiedniku (analogu) stacji kosmicznej – habitacie LUNARES.

Student w Kosmosie 1
Przedstawiam członków załogi. Od lewej: Kamil Kosko – Vice-commander, Jacob Smith – Communication Officer, Joanna Jurga – Commander, Jekaterina Timohhina – Medical Officer, Matej Poliacek – Data Officer.

Mało kto wie, że ten jedyny habitat w Europie, jeden z niewielu na świecie, znajduje się na terenie byłego wojskowego lotniska w Pile. Jest to specjalistyczna baza badawcza przystosowana do symulacji załogowych misji kosmicznych. Głównym celem badań jest obserwacja wpływu symulowanych warunków marsjańskich i księżycowych na osoby przebywające okresowo w izolowanej od świata zewnętrznego i światła dziennego przestrzeni oraz przygotowanie procedur i rozwiązanie problemów mogących zaistnieć podczas rzeczywistych wypraw kosmicznych, co czyni je niezbędnym etapem poprzedzającym podjęcie takich działań. Od początku istnienia habitatu priorytetem badań były aspekty psychologiczne i monitorowanie dynamiki grupy, poddanej zmianom rytmu dobowego oraz rutynie postępowania, według ściśle zaplanowanego harmonogramu.

Wszyscy uczestnicy misji LEARN wykonywali, pod nadzorem znajdującego się poza habitatem Centrum Kontroli Lotów, przydzielone im badania z dziedzin biologicznych, dietetycznych, inżynierskich (automatyka/robotyka). Poza tym zajmowali się drukiem trójwymiarowym i planowaniem przestrzennym. Duża liczba przeprowadzanych eksperymentów nie pozwalała nam się nudzić.

Student w Kosmosie 3
Student w Kosmosie 18 
Przygotowujemy pokarm dla naszych pupili – świerszczy i karaluchów.

Moimi głównymi zadaniami były instruktaż i kontrola higieny jamy ustnej astronautów, znajdujących się w specyficznych warunkach panujących wewnątrz habitatu. Przeprowadzałem badania, które miały na celu sprawdzenie korelacji między warunkami panującymi podczas misji a parametrami mierzalnymi w jamie ustnej. Ze względu na klauzulę poufności nie mogę podać bliższych szczegółów eksperymentów, dopóki nie zostaną opublikowane. Wówczas z przyjemnością podzielę się rezultatami i wnioskami z badań.

Głównym problemem, jaki musiałem rozwiązać, był brak fotela stomatologicznego. Wystarczyło jednak trochę inicjatywy i współpracy ze strony załogi, by przeprowadzić badanie stomatologiczne astronautów, wygodnie leżących na pufach w naszym biurze. Pacjentom taka pozycja wyraźnie odpowiadała, mnie niekoniecznie, a najbardziej moim obolałym plecom. Marzyła mi się zmniejszona grawitacja, w której z pewnością ból kręgosłupa byłby mniejszy.

Student w Kosmosie 4

Student w Kosmosie 5

Student w Kosmosie 6
Tak wyglądały warunki pracy. Biuro zaadaptowane na gabinet stomatologiczny.

Poza zajęciami stricte stomatologicznymi do moich obowiązków należało wykarmienie całej załogi. Serwowałem trzy posiłki dziennie, na które składała się żywność liofilizowana [firmy „Elena”]. Powstaje ona w wyniku odparowania wody z przygotowanych dań w bardzo niskiej temperaturze (dzięki zjawisku sublimacji). Proces ten sprawia, że posiłki nie tracą wartości odżywczych, są wysuszone, lekkie i mają długi okres przydatności do spożycia, co czyni je szczególnie wskazanymi dla astronautów, alpinistów, grotołazów itp. Przygotowanie liofilizatu do spożycia polega na wymieszaniu go z odpowiednią ilością gorącej lub zimnej wody. Brzmi łatwo i przyjemnie, ale po wielu dniach jedzenia pożywienia o miękkiej konsystencji brakowało nam czegoś, w co moglibyśmy się wgryźć. Pod względem smakowym nie mogliśmy jednak narzekać, ponieważ wszystko było naprawdę smaczne! 

Student w Kosmosie 7 Student w Kosmosie 8 Student w Kosmosie 9
Na pierwszym zdjęciu – nasza spiżarnia, pełna liofilizowanego jedzenia. Na kolejnym przygotowuję posiłek, bardzo dokładnie odważam i dolewam wody. A oto gotowy obiad.

Oprócz zadań w bazie prowadziliśmy również eksperymenty z dziedziny geodezji, które realizowaliśmy na analogowej powierzchni Księżyca. Ubrani w skafandry ochronne, uczyliśmy się obsługi sprzętu z wykorzystaniem technologii robotycznych. 

Student w Kosmosie 10 Student w Kosmosie 11

Student w Kosmosie 12 Student w Kosmosie 13
Na pierwszych dwóch zdjęciach widać flagę misji LEARN wbitą w analogową powierzchnię Księżyca oraz naszą ekipę w trakcie jego eksploracji. Zadanie polegało na montowaniu wózka. W grubych rękawicach, przy oświetleniu kilku małych latarek, stanowiło to nie lada wyzwanie. Kolejne zdjęcia przedstawiają drukarkę 3D i wydrukowane modele, te udane i te trochę mniej udane.

Oczywiście nie obyło się bez symulowanej sytuacji kryzysowej. Jeden z załogantów „zasłabł” poza bazą i należało zorganizować dla niego pomoc oraz ewakuację w bezpieczne miejsce. Natomiast dentystyczną symulacją była utrata wypełnienia (w zębie fantomowym) w trakcie misji kosmicznej. Zadaniem załogi było założenie opatrunku. Okazało się to nie lada wyzwaniem dla astronautów, gdyż musieli wykonać ten dla stomatologa prosty zabieg, nie mając zupełnie doświadczenia w tej dziedzinie, słuchając tylko moich wskazówek i dysponując łącznością głosową oraz wideo z opóźnieniem czasowym.

Student w Kosmosie 14


Student w Kosmosie 15 Student w Kosmosie 16
Załoga w trakcie symulacji zabiegu dentystycznego oraz monitor z podglądem przebiegu realizacji zadania.

Po 2 tygodniach misji opuściliśmy habitat z wynikami badań naukowych, bagażem doświadczeń i świadomością przeżycia świetnej przygody. Dla zainteresowanych sprawozdaniem z naszej misji załogowej – jak wyglądała dzień po dniu – dostępna jest relacja na Facebooku: https://www.facebook.com/learnmission/. Moje osobiste przeżycia zostały zapisane również na Instagramie @kosko.student.stomy

Student w Kosmosie 17

Student w Kosmosie 19
A to ja w śluzie powietrznej przed wyjściem na powierzchnię Księżyca i podczas księżycowego spaceru.

Serdecznie dziękuję: Pani dr n. med. Danucie Lietz-Kijak – Kierownikowi Samodzielnej Pracowni Propedeutyki i Fizykodiagnostyki Stomatologicznej PUM w Szczecinie i Pani dr n. med. Helenie Gronwald – Asystentowi w Samodzielnej Pracowni Propedeutyki i Fizykodiagnostyki Stomatologicznej PUM w Szczecinie, które będąc opiekunami koła naukowego działającego przy Pracowni, obdarzyły mnie zaufaniem i umożliwiły udział w opisanej misji.

Kamil Kosko, Vice-commander LEARN mission

Fot. wprowadzające: Fotolia.com