Magazyn Stomatologiczny

Nowy Rok 2011 przyniósł kilka ciekawych nowości w regulacji szeroko rozumianego prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, także w sprawach, które odnoszą się do zatrudnienia lekarzy i personelu placówek zdrowotnych.

Nie tylko za sprawą Trzech Króli
Przywrócenie dnia ustawowo wolnego od pracy w święto Trzech Króli ma znaczenie kulturowe, ale i praktyczne. Poza przyjemnością przedłużonego świętowania w okresie noworocznym święto to wiąże się z uchyleniem obowiązku pracodawcy, polegającego na nakazie udzielenia pracownikom dnia wolnego (z tytułu pięciodniowego tygodnia pracy w każdym tygodniu) za święta przypadające w sobotę (lub inny dzień będący dla danego pracownika w tygodniu pracy dniem wolnym). Kolejną konsekwencją jest praktyczny wpływ tej zmiany na współczynnik służący do ustalenia ekwiwalentu za jeden dzień urlopu. Ustala się go odrębnie w każdym roku kalendarzowym i stosuje przy obliczaniu ekwiwalentu, do którego pracownik nabył prawo w ciągu tego roku kalendarzowego. Zmiany przepisów spowodują, że w różnych zakładach pracy, w zależności od tego, w jaki dzień tygodnia przypada ustalony obok niedzieli drugi dzień wolny od pracy, współczynnik ten może być różny. Podobnie jak łączna suma godzin do przepracowania w danym roku.

Coś dla rodziców i przysposabiających
Przepisy o charakterze antykryzysowym przewidują, że do końca 2011 roku każdy pracownik, który wychowuje dziecko do 14. roku życia lub opiekuje się niesamodzielnym członkiem rodziny, będzie mógł wystąpić do pracodawcy o ustalenie indywidualnego rozkładu czasu pracy. Dzięki temu jednego dnia będzie mógł pracować np. od godz. 7.00 do 14.35, a następnego np. od 8.30 do 16.05. Indywidualny rozkład godzin pracy nie może naruszać prawa do nieprzerwanego 11-godzinnego odpoczynku dobowego i do 35-godzinnego nieprzerwanego odpoczynku tygodniowego.

W 2011 r. wymiar urlopu ojcowskiego wynosić będzie nadal jeden tydzień. Ale już od 1 stycznia 2012 r. urlop ten będzie wydłużony o kolejny tydzień. Dodatkowy tydzień urlopu ojcowskiego będzie udzielany na pisemny wniosek składany nie później niż trzy dni przed datą jego rozpoczęcia. Taki urlop przysługuje ojcom do ukończenia przez dziecko 12. miesiąca życia. Korzystanie z urlopu ojcowskiego jest dobrowolne, natomiast pracodawca ma obowiązek go udzielić. Dodatkowy tygodniowy urlop w 2012 roku będzie mógł zostać udzielony tylko bezpośrednio, nawet bez dnia przerwy, po wykorzystaniu urlopu w obecnym wymiarze.

Zgodnie z nowymi przepisami, wychowujący dziecko przysposobione będzie miał prawo wykorzystać urlop ojcowski do upływu 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia o przysposobieniu, ale przed ukończeniem przez dziecko siódmego roku życia. Jeżeli wobec przysposobionego dziecka podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego, urlop ojcowski będzie można wykorzystać do ukończenia przez nie dziesiątego roku życia.

Uwaga na biegnące umowy długoterminowe
W 2011 roku przypada ważna cezura dla umów o pracę zawartych na czas określony – 22 sierpnia 2011 r. upłyną dwa lata od wejścia w życie przepisów ustawy antykryzysowej, ograniczającej pracodawcom możliwości zatrudniania pracowników na czas określony dłuższy niż 24 miesiące, nawet gdy jest to łączny okres zatrudnienia na podstawie kolejnych umów o pracę na czas określony między tymi samymi stronami stosunku pracy. Za kolejną umowę na czas określony uważa się tutaj umowę zawartą przed upływem 3 miesięcy od rozwiązania lub wygaśnięcia poprzedniej umowy zawartej na czas określony. Wskazana data nie ma wpływu na umowy o pracę na czas określony, zawarte przed 22 sierpnia 2009 r., których termin rozwiązania przypadnie po dniu 31 grudnia 2011 r. Takie umowy rozwiążą się z upływem czasu, na który zostały zawarte.

Jednakże terminowe umowy zawarte po 22 sierpnia 2009 r., a będące kontynuacją wcześniejszych kontraktów terminowych, najpóźniej w dniu 22 sierpnia 2011 r. mogą się przekształcić w umowy na czas nieokreślony, chyba że pracodawca wcześniej je wypowie za przewidzianym w umowie 2¬ tygodniowym okresem wypowiedzenia, po to aby uniknąć „przymusowego” przejścia na zatrudnienie pracownika na czas nieokreślony.

Trzeba podnieść najniższe pensje
Obecnie (od 1 stycznia 2011 r.) minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi już 1386 zł brutto.
Zgodnie z przepisami o ustalaniu kwoty wynagrodzenia za pracę, do której przyjmuje się poszczególne składniki i świadczenia wynikające ze stosunku pracy, po Nowym Roku podwyżkę powinni otrzymać ci pracownicy, których łączne wynagrodzenie miesięczne nie przekracza wymienionej kwoty. W celu uaktualnienia stawki pracodawca może sporządzić aneks do umowy o pracę albo wypłacać dodatkowe kwoty wynagrodzenia, np. jako premie przysługujące na podstawie obowiązujących w zakładzie pracy regulaminów, a w ostateczności powinien wypłacić dodatek do najniższego wynagrodzenia w kwocie pokrywającej różnicę (jeżeli stawka wynagrodzenia w umowie pozostanie niższa od gwarantowanej stawki minimalnej).

Umowy o podnoszenie kwalifikacji zawodowych przez pracowników
Rok 2011 przyniesie po raz pierwszy możliwość sprawdzenia w praktyce nowych przepisów o umowach zawieranych między pracodawcą a pracownikiem w związku z podnoszeniem kwalifikacji zawodowych przez pracownika z inicjatywy pracodawcy lub za jego zgodą. Umowy takie (w formie pisemnej) są obowiązkowe, jeżeli pracodawca zamierza zobowiązać pracownika do pozostawania w zatrudnieniu po ukończeniu podnoszenia kwalifikacji zawodowych. Poza szerokim katalogiem uprawnień odnoszących się do finansowania edukacji pracownika i przyznawania mu płatnego wolnego czasu na naukę (urlopy szkoleniowe, zwolnienia z pracy itp.), umowy te regulują także kwestię zwrotu przez pracownika kosztów poniesionych przez pracodawcę na te cele z tytułu dodatkowych świadczeń. Pracodawca może żądać takiego zwrotu, jeżeli:

1) pracownik bez uzasadnionych przyczyn nie podejmie podnoszenia kwalifikacji zawodowych albo przerwie podnoszenie tych kwalifikacji,
2) pracodawca rozwiąże z pracownikiem stosunek pracy bez wypowiedzenia z jego winy, w trakcie podnoszenia kwalifikacji zawodowych lub po jego ukończeniu, w terminie określonym w umowie,
3) pracownik w ustalonym w umowie terminie rozwiąże stosunek pracy za wypowiedzeniem albo bez wypowiedzenia, lecz mimo braku przyczyn do tego uprawniających.

Jak wynika z powyższych przepisów, pracodawca, chcąc zabezpieczyć sobie możliwość dochodzenia zwrotu udzielonego finansowania od nielojalnego lub nierzetelnego pracownika, musi wprowadzić odpowiednie zapisy do umowy o finansowanie podnoszenia kwalifikacji.

Łatwiej wystawić L4
Z nowym rokiem władze łaskawiej spojrzały wreszcie na postulaty środowiska lekarskiego w sprawie niepraktycznych i kłopotliwych druków zwolnień lekarskich ZUS-ZLA. Od 12 stycznia można stosować formularze krótsze o pięć rubryk: liczbę dni niezdolności do pracy, imię i nazwisko lekarza, NIP Zakładu Opieki Zdrowotnej oraz nazwę płatnika. Ponadto, jeśli pacjent nie ma nadanego numeru PESEL lub NIP-u, lekarz będzie mógł wpisać serię i numer paszportu.

Nowy druk nie pozostawia też wątpliwości, że w polu z adresem pacjenta lekarz powinien wpisać adres pobytu w czasie choroby, a nie adres zameldowania pacjenta. Wpłynie to na zwiększenie dyscypliny pacjenta w leczeniu i ułatwi organom kontrolnym ZUS wyłapanie „zbyt mobilnych” w czasie choroby ubezpieczonych, nadużywających zaświadczenia o niezdolności do pracy do innych celów.

Krzysztof Woryna
Adwokat
Ruda Śląska