Akcja ratunkowa w gabinecie stomatologicznym

lek. med. Agata Bonderek-Borowczak

        Do gabinetu stomatologicznego trafiają pacjenci z różnymi schorzeniami. Powinni poinformować o swoich dolegliwościach we wstępnym wywiadzie. W przeciwnym razie istnieje możliwość wystąpienia nagłego stanu zagrożenia życia. Trzeba pamiętać, że ryzyko wystąpienia zdarzeń niepożądanych jest największe u pacjentów przewlekle chorych, którzy korzystają z usług stomatologa. Szczególnej uwagi wymagają pacjenci:

• z nadciśnieniem tętniczym,
• z chorobą niedokrwienną serca,
• z cukrzycą,
• leczeni lekami obniżającymi krzepliwość krwi,
• z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc czy astmą,
• z padaczką.

        Stres związany z wizytą w gabinecie stomatologicznym nasila dolegliwości podstawowe. Może być sprawcą powstawania nieoczekiwanych reakcji, np. omdleń. Do najczęstszych incydentów niepożądanych, które mogą się zdarzyć w gabinecie stomatologicznym, należą krwotoki i wstrząs anafilaktyczny.
Wymienione powikłania należy szybko i precyzyjnie opanować.

        Wstrząs anafilaktyczny
        Może wystąpić u każdego po zastosowaniu znieczulenia miejscowego. Substancje używane w znieczuleniu mogą wywołać reakcję anafilaktyczną. Nie sposób temu zapobiec, nawet po przeprowadzeniu bardzo szczegółowego wywiadu, dlatego istnieje obowiązek wyposażenia każdego gabinetu stomatologicznego w zestaw przeciwwstrząsowy.

       Wstrząs anafilaktyczny definiuje się jako krytyczne zmniejszenie mikrokrążenia z hipoksją tkanek i zaburzeniami metabolicznymi. Wyróżnia się cztery stopnie nasilenia reakcji anafilaktycznej:

I. Objawy ogólne (zawroty głowy, ból głowy, strach) oraz reakcje skórne (przekrwienie, swędzenie, pokrzywka itp.).
II. Dodatkowo: spadek ciśnienia, zaburzenia rytmu serca (tachykardia), objawy żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty).
III. Dodatkowo: skurcz oskrzeli (napad dychawicy) i wstrząs, rzadziej obrzęk krtani ze świstem wydechowym.
IV. Zatrzymanie krążenia i oddychania.

        Postępowanie we wstrząsie
1. Zaprzestać podawania antygenu.
2. Ułożyć poszkodowanego w pozycji leżącej, unieść nogi o 30-40 cm.
3. Założyć wkłucie dożylne lub alternatywne doszpikowe.
4. Ostrzyknąć adrenaliną miejsce wniknięcia antygenu.
5. Podać sterydy.
6. Szybko wypełniać łożysko naczyniowe (0,9% NaCl, płyn Ringera, PWE).
7. Podać leki przeciwhistaminowe blokujące receptory H1W.
8. W razie skurczu oskrzeli podać leki pobudzające receptory adrenergiczne beta2 w aerozolu lub i.v. oraz teofilinę i.v.
9. W razie rozwijającego się wstrząsu podać we wlewie kroplowym dopaminę.
10. W razie zatrzymania krążenia rozpocząć resuscytację krążeniowo-oddechową.

        Kiedy dojdzie do zatrzymania krążenia, należy działać błyskawicznie, ponieważ mózg pozbawiony tlenu umiera po około 4 minutach. Największym stresem dla udzielającego pierwszej pomocy jest rozpoczęcie resuscytacji krążeniowo-oddechowej, dlatego w każdym gabinecie stomatologicznym powinien znajdować się zestaw umożliwiający jej prawidłowe przeprowadzenie, z defibrylatorem automatycznym włącznie. Umiejętność prawidłowego przeprowadzenia resuscytacji krążeniowo-oddechowej przekłada się na wzrost przeżywalności wśród poszkodowanych. Aby pomoc była maksymalnie skuteczna, należy zastosować uniwersalny międzynarodowy algorytm postępowania, jakim jest tzw. łańcuch przeżycia.

        Łańcuch przeżycia składa się z czterech połączonych ogniw:
1. Wczesne rozpoznanie stanu zagrożenia życia i wezwanie służb ratowniczych.
2. Wczesna resuscytacja krążeniowo-oddechowa.
3. Wczesna defibrylacja.
4. Wczesne wdrożenie zaawansowanych zabiegów ratujących życie.

Przerwanie jednego ogniwa łańcucha drastycznie zmniejsza szanse na przeżycie poszkodowanego, ponieważ siłę łańcucha mierzy się siłą jego najsłabszego ogniwa.

       Praktyczne zastosowanie łańcucha przeżycia
       Standard postępowania według wytycznych z 2005 roku Amerykańskiego Towarzystwa Kardiologicznego jest następujący:

1. Upewnić się, czy osoba poszkodowana oraz świadkowie zdarzenia są bezpieczni.
2. Sprawdzić, czy osoba poszkodowana reaguje – potrząsnąć ją lekko za ramię i spytać: „Czy wszystko w porządku?” Jeżeli to możliwe, obrócić osobę poszkodowaną na plecy.
3. Zadzwonić lub polecić świadkowi zdarzenia zadzwonić pod nr 112 lub 999, aby wezwać pogotowie ratunkowe oraz przynieść defibrylator, jeżeli jest dostępny w pobliżu.
4. Udrożnić drogi oddechowe, odchylając poszkodowanemu głowę do tyłu i przyciągając podbródek.
5. Sprawdzić, czy poszkodowany oddycha (patrz, słuchaj, wyczuj); poświęcić na to 10 sekund. Jeżeli oddycha, ułożyć go w pozycji bocznej ustalonej i obserwować stan do czasu przyjazdu pogotowia ratunkowego.
6. Jeżeli poszkodowany nie oddycha, wykonać 2 wdechy ratunkowe, każdy trwający 1 s. Jeżeli nie uzyska się ruchu klatki piersiowej, sprawdzić ponownie drożność dróg oddechowych.
7. Rozpocząć uciskanie klatki piersiowej. Wykonać 30 uciśnięć klatki piersiowej. Powtarzać uciśnięcia z częstotliwością około 100 razy na minutę.
8. Kontynuować cykle: 2 oddechy na 30 uciśnięć do czasu powrotu samoistnego krążenia, dostarczenia automatycznego defibrylatora (wówczas dostosować się do jego poleceń głosowych), przyjazdu pogotowia ratunkowego.

Twoja ocena: Brak Ocena: 4.7 (3 votes)
Twoja ocena: Brak Ocena: 4.7 (3 votes)